Sgrinio Serfigol: Profion Ceg y Groth

Dylai merched rhwng 24 a 64 oed gael profion sgrinio serfigol bob 3 i 5 mlynedd i helpu i atal canser ceg y groth. Mae'r sgrinio'n gyflym ac yn ddi-boen, ac mae modd ei wneud yma yn y practis.

Os ydych chi dros 24 oed ac nad ydych erioed wedi cael prawf ceg y groth, neu os oes mwy na 3 i 5 mlynedd ers i chi gael eich sgrinio ddiwethaf, dylech drefnu apwyntiad gyda'r Nyrs Practis. Peidiwch â chael y prawf os yw'r mislif arnoch chi neu yn y 4 diwrnod cyn neu ar ôl eich mislif - gall hyn effeithio ar y sampl.

 

Beth yw sgrinio serfigol?

Nid prawf ar gyfer canser yw sgrinio serfigol. Mae'n ffordd o atal canser drwy ganfod a thrin annormaleddau cynnar. Os na fydd y rhain yn cael eu trin, gallai arwain at ganser yng ngheg y groth.

Mae sampl o gelloedd yn cael ei thynnu o geg y groth i gael ei dadansoddi. Bydd meddyg neu nyrs yn defnyddio sbecwlwm i agor y wain (fagina) ac yn defnyddio sbatwla i fynd o gwmpas ceg y groth. Mae'r rhan fwyaf o ferched yn dweud nad yw'r broses yn anghyfforddus iawn.

Wrth ganfod a thrin yn gynnar, gall hyn rwystro 75 y cant o ganserau rhag datblygu, ond fel pob prawf sgrinio arall nid yw'n berffaith. Nid yw bob amser yn llwyddo i ganfod newidiadau cynnar yn y celloedd a allai arwain at ganser.

 

Pwy sy'n gymwys i gael sgrinio serfigol?

Mae pob merch rhwng 25 a 64 oed yn gymwys i gael prawf sgrinio serfigol am ddim bob tair i bum mlynedd. Mae system galw ac ailalw'r GIG yn gwahodd merched sydd wedi cofrestru â meddyg teulu. Mae'n cadw golwg hefyd ar unrhyw ymchwiliad dilynol, ac, os yw popeth yn iawn, mae'n ailalw'r ferch am sgrinio ymhen tair i bum mlynedd. Felly, mae'n bwysig bod pob merch yn sicrhau bod gan ei meddyg teulu ei henw a'i chyfeiriad cywir a'i bod yn rhoi gwybod os bydd y manylion yn newid.

Os na fydd merched wedi cael prawf diweddar, mae'n bosib y byddan nhw'n cael cynnig prawf pan fyddan nhw'n ymweld â'u meddyg teulu neu glinig cynllunio teulu i drafod mater arall. Dylai merched gael y gwahoddiad cyntaf i fynd am brawf sgrinio arferol pan fyddan nhw'n 25 oed.

 

Pam nad yw merched o dan 25 oed yn cael gwahoddiad?

Y rheswm dros hyn yw bod newidiadau yng ngheg y groth yn normal mewn merch ifanc. Pe bydden nhw'n cael eu hystyried yn gelloedd annormal, gallai hyn arwain at driniaeth ddiangen a fyddai'n gallu effeithio ar ferched o ran cael plant. Mae'n hawdd canfod a thrin unrhyw newidiadau annormal o 25 oed ymlaen. Yn anaml iawn, bydd merched iau yn cael symptomau fel gwaedu annisgwyl neu waedu ar ôl cyfathrach rywiol. Os bydd hyn yn digwydd, dylen nhw fynd i weld eu meddyg teulu i gael cyngor.

 

Pam nad yw merched dros 65 oed yn cael gwahoddiad?

Bydd merched 65 oed a hŷn sy'n cael tri chanlyniad negyddol un ar ôl y llall yn cael eu tynnu o'r system galw ac ail-alw. Mae hanes naturiol a datblygiad canser serfigol yn golygu ei bod yn hynod annhebygol y bydd merched o'r fath yn datblygu'r afiechyd. Os oes merched 65 oed a hŷn heb gael prawf erioed, mae ganddyn nhw'r hawl i gael un.

 

Beth am ferched nad ydynt yn cael rhyw?

Mae Rhaglen Sgrinio Serfigol y GIG yn gwahodd merched rhwng 25 a 64 oed i gael prawf sgrinio serfigol. Ond os yw'r ferch erioed wedi cael rhyw gyda dyn, mae tystiolaeth gwaith ymchwil yn dangos bod y siawns iddi ddatblygu canser ceg y groth yn isel iawn. Nid ydym yn dweud nad oes dim risg o gwbl, dim ond risg fach iawn. O dan yr amgylchiadau hyn, gall merch ddewis gwrthod y gwahoddiad i fynd am brawf sgrinio serfigol y tro hwn. Os nad yw merch yn cael rhyw gyda neb ar hyn o bryd ond ei bod wedi cael partneriaid yn y gorffennol, byddem ni'n argymell ei bod yn parhau i gael ei sgrinio.

© Tree View Designs Ltd 2021